Veb səhifə URL-ləri dəyişdikdə və ya sayt domeni yeniləndikdə köhnə ünvanlara daxil olan istifadəçilər 404 səhvləri ilə qarşılaşa bilər. Bu vəziyyət istifadəçi təcrübəsini zəiflədir və axtarış sistemlərinin indeksləmə prosesinə mənfi təsir edir. 301 yönləndirmə, köhnə URL-dən yeni URL-ə daimi keçid verərək həm SEO, həm də istifadəçi təcrübəsinin qorunmasını təmin edir.
301 yönləndirmə nədir?
301 yönləndirmə köhnə URL-in server səviyyəsində daimi şəkildə yeni URL-ə yönləndirilməsidir. Bu yönləndirmə Google, Bing və digər axtarış sistemlərinə köhnə ünvanın artıq istifadə olunmadığını və yeni ünvanın əsas versiya olduğunu bildirir. Bu mexanizm HTTP status kodu 301 ilə müəyyən edilir və server cavab başlığında görünür. Search Engine Journal və Google Webmaster Guidelines-da yönləndirmələrin indeks transferi baxımından tövsiyə olunduğu qeyd edilir.
301 yönləndirmə zamanı köhnə URL-ə daxil olan istifadəçi və ya bot avtomatik şəkildə yeni ünvanı alır. Bu proses server səviyyəsində aparıldığı üçün brauzer istifadəçi tərəfdə heç bir əlavə əməliyyat tələb etmir. Yalnız server konfiqurasiyasında dəyişiklik kifayətdir.
301 yönləndirmə PageRank keçidini qoruyur. Google-dan Matt Cutts tərəfindən 2013-cü ildə açıqladığı məlumata görə 301 yönləndirməsi PageRank dəyərinin böyük hissəsini yeni URL-ə ötürür. Buna görə SEO baxımından yönləndirmə, səhifə dəyərinin itirilməsinin qarşısını alır.
Bu yönləndirmə yalnız daimi dəyişikliklər üçün istifadə olunmalıdır. Müvəqqəti dəyişikliklər zamanı 302 yönləndirmə tətbiq olunur. İstifadə vəziyyətinin düzgün seçilməsi indeksləmə nəticələrinə birbaşa təsir edir.
301 yönləndirmə nə üçün istifadə olunur?
301 yönləndirmə əsasən URL dəyişiklikləri, domen keçidi, səhifə strukturu yenilənməsi, nöqtə xətalarının düzəldilməsi kimi hallarda tətbiq edilir. Məqsəd həm istifadəçinin, həm də botların doğru məzmun manzilinə yönləndirilməsidir.
Sayt domeni dəyişdikdə, keçmiş ünvanlara daxil olan istifadəçi yeni domenə avtomatik keçməlidir. Bu addım istifadəçi davranışında itkilərin qarşısını alır. Eyni zamanda axtarış sistemləri köhnə domeni indeksdən çıxarır və yeni domeni əsas kimi qəbul edir.
URL strukturu yenilənərkən köhnə linklərdə texniki dəyişikliklər ola bilər. Məsələn, “/blog/yazi-adi” → “/meqale/yazi-adi”. Belə durumda 301 yönləndirmə tətbiq olunmazsa köhnə ünvanlar indeksdə qalar, amma məzmun çatımlı olmaz.
Brend dəyişiklikləri zamanı domen adı yenilənirsə köhnə domeni tamamilə silmək SEO və trafik itkisi yaradır. Ona görə istiqamətləndirmə brend keçidinin mərhələli şəkildə baş verməsinə imkan verir.
301 yönləndirmə SEO-ya necə təsir edir?
301 yönləndirmə SEO dəyərinin böyük hissəsini yeni URL-ə ötürür. Google rəsmi olaraq bildirir ki, düzgün yönləndirmə link siqnallarının transferinə imkan verir. Bu, geri bağlantıların (backlink) təsirinin qorunması üçün vacibdir.
Axtarış sistemləri köhnə səhifəni indeksdən çıxarır və yeni səhifəni əsas kimi qəbul edir. Bu proses adətən bir neçə gün və ya həftə çəkə bilər. Keçid dövründə həm köhnə, həm də yeni URL indeksdə görünə bilər, lakin son mərhələdə yalnız yeni URL qalır.
301 yönləndirmə səhifə kanonikləşdirmə prosesinin bir hissəsidir. Əgər bir məzmuna həm www, həm non-www, həm də http və https üzərindən giriş mümkündürsə, Google bunu dublikat məzmun kimi qəbul edə bilər. 301 yönləndirmə istifadə edildikdə bütün trafik tək versiya üzərinə toplanır.
Mobil versiya və AMP versiyaları keçid strategiyasında da yönləndirmə tətbiq oluna bilər. Lakin burada rel=”canonical” etiketi və fərqli indeksləşmə qaydaları ilə birlikdə işləmək lazımdır.
301 yönləndirmə necə edilir?
301 yönləndirmə istifadə olunan server növündən asılı olaraq dəyişir. Apache serverlərdə .htaccess faylında, NGINX serverlərdə isə server block daxilində tətbiq olunur. Konfiqurasiya server səviyyəsində olduğu üçün səhvlər saytın açılmamasına səbəb ola bilər. Ona görə tətbiq zamanı ehtiyat nüsxə vacibdir.
Apache (htaccess) üçün nümunə:
Redirect 301 /köhne-səhifə https://domain.com/yeni-səhifə
NGINX üçün nümunə:
rewrite ^/köhne-səhifə$ https://domain.com/yeni-səhifə permanent;
Domen dəyişdikdə bütün trafik köhnə domen → yeni domen istiqamətinə ötürülə bilər:
server {
server_name kohne-domen.com;
return 301 $scheme://yeni-domen.com$request_uri;
}
Yönləndirmənin doğru işləməsi üçün brauzer keşini təmizləmək lazımdır, çünki 301 cavab kodu brauzer tərəfindən saxlanıla bilər.
WordPress saytlarda Rankmath ilə 301 yönləndirmə necə edilir?
WordPress-də 301 yönləndirmə RankMath plaginində Redirects funksiyası vasitəsilə edilir. Bu funksiya server səviyyəsində yönləndirmə tələb etmədən idarə panelindən URL keçidlərinin qurulmasına imkan verir. RankMath yönləndirmələri çox vaxt .htaccess səviyyəsində yazır və bu, SEO dəyərinin standart şəkildə ötürülməsini təmin edir.
RankMath-də yönləndirmə etmək üçün əvvəlcə plagin panelində RankMath → Redirections bölməsinə daxil olmaq lazımdır. Əgər bu bölmə aktiv deyilsə, RankMath → Modules hissəsində “Redirections” modulunun aktiv olduğundan əmin olun. Modul aktiv olduqdan sonra yönləndirmə əlavə etmək mümkündür.
Yeni yönləndirmə yaratmaq üçün Add New düyməsi seçilir. “Source URL” bölməsinə yönləndiriləcək köhnə URL daxil edilir. “Destination URL” bölməsinə isə yeni URL qeyd olunur. Yönləndirmə növü kimi 301 Permanent Move seçilməlidir. Bu seçim RankMath-ın yönləndirməni daimi olaraq qəbul etməsinə və PageRank dəyərinin ötürülməsinə imkan verir.
Yönləndirmə yaradıldıqdan sonra test edilməlidir. Brauzerdə köhnə URL yüklənərək avtomatik keçidin düzgün işləyib-işləmədiyi yoxlanılır. Əgər keş səbəbi ilə nəticə görünmürsə, brauzer keşini təmizləmək və ya gizli rejimdə yoxlamaq lazımdır. Axtarış Konsolu vasitəsilə də yönləndirmə nəticələri izlənə bilər.
RankMath-ın üstünlüyü, böyük yönləndirmə siyahılarının Excel və ya CSV şəklində import edilməsinə imkan verməsidir. Bu xüsusiyyət domen dəyişiklikləri və geniş struktur yeniləmələri zamanı prosesin daha sürətli və nəzarət edilə bilən olmasına şərait yaradır.
301 yönləndirmə tətbiq edilərkən nələrə diqqət edilməlidir?
301 yönləndirmə düzgün tətbiq olunmadıqda crawling və səhifə dəyər ötürülməsi problemləri yarana bilər. Ona görə prosesdə planlı struktur lazımdır.
Bir URL-dən digərinə keçid zəncirvari formada olmamalıdır:
A → B → C. Bu halda PageRank itkisi baş verə bilər. Yaxşı praktikada keçid birbaşa olmalıdır:
A → C.
Aşağıdakı hallarda diqqət vacibdir:
- Bütün köhnə URL-lərin siyahısı hazırlanmalıdır.
- Yeni URL-lərin strukturu SEO standartlarına uyğun olmalıdır.
Keçid sonrası axtarış konsolunda səhvlər izlənməli və “Coverage” bölməsi analiz edilməlidir. Əgər 404 səhvləri artırsa yönləndirmə xəritəsi yenidən nəzərdən keçirilməlidir.
Nəticə
301 yönləndirmə, köhnə URL-lərin daimi şəkildə yenisinə keçirilməsi prosesidir və həm SEO siqnallarının qorunmasını, həm də istifadəçi təcrübəsinin düzgün davam etməsini təmin edir. Düzgün tətbiq olunmuş yönləndirmə keçmiş link dəyərinin yeni struktura ötürülməsinə imkan verir, səhv tətbiq isə indeksləmə problemləri yarada bilər. Buna görə prosesdə URL xəritəsi, texniki konfigurasiya və nəticələrin monitorinqi vacibdir.